Skalę stosujemy w praktyce na planach i mapach. Plan mieszkania, mapa miasta, mapa Polski – wszystkie są narysowane w skali, dzięki czemu z rysunku można odczytać prawdziwe odległości.
Co oznacza skala na planie
Skala 1 : 1000 na planie osiedla znaczy, że 1 cm na planie to 1000 cm w rzeczywistości, czyli 10 m. Im większa druga liczba, tym większy teren mieści się na kartce, ale tym mniej widać szczegółów.
Odczytywanie odległości z planu
Na planie w skali 1 : 500 odległość od domu do sklepu to 6 cm. Ile to naprawdę?
- Mnożymy przez skalę: 6 ⋅ 500 = 3000 cm
- Zamieniamy na metry: 3000 cm = 30 m
Odpowiedź: Do sklepu jest 30 m.
Rysowanie w skali
Boisko ma 40 m długości. Ile będzie miało na planie w skali 1 : 1000?
- Zamieniamy na centymetry: 40 m = 4000 cm
- Dzielimy przez skalę: 4000 : 1000 = 4 cm
Odpowiedź: Na planie boisko będzie miało 4 cm.
Skala liczbowa i podziałka
Oprócz zapisu liczbowego (1 : 1000) mapy mają często podziałkę liniową – narysowaną linijkę, na której zaznaczono, ile metrów odpowiada danemu odcinkowi. Wygodnie mierzyć nią wprost na mapie.
Wskazówka
Zawsze pilnuj jednostek. Skala podaje zwykle centymetry, a odległości w terenie liczymy w metrach lub kilometrach – pamiętaj o zamianie (100 cm = 1 m, 1000 m = 1 km).
Zgodne z: Matematyka z Plusem i Matematyka z kluczem (klasa 4), dział „Figury geometryczne”.
Zadania
Zadanie 1
Pamiętaj, że 1 m to 100 cm, a 1 km to 1000 m. Wyraź podane długości w metrach oraz w kilometrach.
Zadanie 2
Marysia narysowała plan szkolnej szatni. Przyjęła, że 1 cm na planie to 60 cm w szatni. Jaką skalę powinna wpisać pod rysunkiem?
Zadanie 3
Kuba narysował plan swojego pokoju w skali $1:100$. Liczby na planie podano w centymetrach. Odpowiedz na pytania.