System dziesiątkowy to sposób zapisywania liczb, którego używamy na co dzień. Nazywa się dziesiątkowy, bo wszystko grupujemy po dziesięć: dziesięć jedności to jedna dziesiątka, dziesięć dziesiątek to jedna setka i tak dalej.
Cyfry i liczby
Wszystkie liczby zapisujemy za pomocą zaledwie dziesięciu cyfr: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9. To, jaką wartość ma cyfra, zależy od miejsca, na którym stoi w liczbie.
Rzędy (pozycje)
Każde miejsce w liczbie ma swoją nazwę i wartość. Licząc od prawej:
| Rząd | Wartość |
|---|---|
| jedności | 1 |
| dziesiątki | 10 |
| setki | 100 |
| tysiące | 1000 |
| dziesiątki tysięcy | 10 000 |
| setki tysięcy | 100 000 |
| miliony | 1 000 000 |
Ta sama cyfra, różna wartość
W liczbie 333 wszystkie cyfry są takie same, ale każda znaczy co innego: pierwsza z lewej to 3 setki (300), środkowa to 3 dziesiątki (30), ostatnia to 3 jedności (3). To właśnie sedno systemu pozycyjnego – miejsce decyduje o wartości.
Rozkład liczby na rzędy
Każdą liczbę można rozłożyć na sumę wartości rzędów. Przykład: 4536
4536 = 4000 + 500 + 30 + 6 = 4 tysiące + 5 setek + 3 dziesiątki + 6 jedności
Grupowanie cyfr
W dużych liczbach cyfry grupujemy po trzy od prawej, zostawiając odstęp: 1 250 000. Dzięki temu łatwiej odczytać, gdzie są tysiące, a gdzie miliony.
Zgodne z: Matematyka z Plusem i Matematyka z kluczem (klasa 4), dział „Systemy zapisywania liczb”.
Zadania
Zadanie 1
Przeczytaj liczbę.
Zadanie 2
Zapisz cyframi liczbę:
Zadanie 3
Ile zer ma zapis cyframi podanej liczby?
Zadanie 4
Odczytaj współrzędne zaznaczonych punktów.
Zadanie 5
Zapisz cyframi:
Zadanie 6
Wszystkie liczby od $1$ do $50$ zapisano kolejno jedna za drugą i otrzymano wielką liczbę: $1234567891011121314...$. Jaka jest cyfra jedności tej liczby? Jaka jest jej cyfra setek?
Zadanie 7
Ile wynosi suma cyfr liczby $310$? Wypisz wszystkie liczby trzycyfrowe, których suma cyfr jest równa $4$.
Zadanie 8
Odpowiedz na pytania.
Zadanie 9
Zapisz najmniejszą i największą:
Zadanie 10
Zapisz wszystkie liczby mniejsze od $583$, w których występują te same cyfry co w liczbie $583$.
