Skala mówi, ile razy rysunek jest pomniejszony albo powiększony w stosunku do rzeczywistości. Dzięki skali duży budynek zmieści się na kartce, a maleńka mrówka – na dużym plakacie.
Jak zapisujemy skalę
Skalę zapisujemy jako dwie liczby oddzielone dwukropkiem, np. 1 : 100. Pierwsza liczba to rysunek, druga – rzeczywistość.
Skala zmniejszająca
Gdy druga liczba jest większa, rysunek jest mniejszy od rzeczywistości. Skala 1 : 100 znaczy: 1 cm na rysunku to 100 cm w rzeczywistości. Tak rysujemy mapy, plany domów, modele.
- 1 : 100 – rysunek 100 razy mniejszy
- 1 : 50 – rysunek 50 razy mniejszy
Skala powiększająca
Gdy pierwsza liczba jest większa, rysunek jest większy od rzeczywistości. Skala 10 : 1 znaczy: 10 cm na rysunku to 1 cm naprawdę. Tak rysujemy owady, części zegarka, drobne detale.
Skala 1 : 1
Skala 1 : 1 oznacza rozmiar rzeczywisty – rysunek jest dokładnie taki jak przedmiot, ani większy, ani mniejszy.
Jak korzystać ze skali
Na planie w skali 1 : 100 pokój ma 4 cm. Jaka jest jego prawdziwa długość?
Mnożymy przez 100: 4 ⋅ 100 = 400 cm = 4 m.
Prawdziwy stół ma 200 cm. Ile będzie miał na planie w skali 1 : 50?
Dzielimy przez 50: 200 : 50 = 4 cm.
Zasada
Z rysunku do rzeczywistości (skala zmniejszająca) – mnożymy. Z rzeczywistości na rysunek – dzielimy.
Zgodne z: Matematyka z Plusem i Matematyka z kluczem (klasa 4), dział „Figury geometryczne”.
Zadania
Zadanie 1
Przedmioty narysowano w podanych skalach. Podano też, ile centymetrów ma każdy z nich na rysunku. Dla każdej pary ustal, który przedmiot jest w rzeczywistości większy.