Aby obliczyć procent danej liczby, zamieniamy procent na ułamek i mnożymy przez tę liczbę. Zapis $p\%$ oznacza $\frac{p}{100}$, dlatego $p\%$ liczby $a$ obliczamy ze wzoru $\frac{p}{100}\cdot a$.
Procenty, które warto liczyć w pamięci
- $50\%$ to połowa liczby.
- $25\%$ to jedna czwarta liczby.
- $10\%$ otrzymujemy przez podzielenie liczby przez $10$.
- $5\%$ to połowa $10\%$.
- $1\%$ otrzymujemy przez podzielenie liczby przez $100$.
- $20\%$ to jedna piąta liczby.
Przykład: $25\%$ z $360$ to $\frac{1}{4}\cdot360=90$.
Metoda przez jeden procent
Najpierw obliczamy $1\%$ liczby, a potem mnożymy wynik przez potrzebną liczbę procentów.
Przykład: $17\%$ z $450$. Jeden procent to $450:100=4{,}5$, więc $17\%$ to $4{,}5\cdot17=76{,}5$.
Zapis dziesiętny
Procent można też zamienić na ułamek dziesiętny. Na przykład $32\%=0{,}32$, więc $32\%$ z $125$ to $0{,}32\cdot125=40$.
Procent większy niż 100
Wynik może być większy od liczby wyjściowej. Na przykład $150\%$ z $80$ to $1{,}5\cdot80=120$.
Jak sprawdzić wynik
- Procent mniejszy od $100\%$ powinien dać wynik mniejszy od liczby wyjściowej.
- $100\%$ liczby jest równe tej liczbie.
- Procent większy od $100\%$ daje wynik większy od liczby wyjściowej.
Typowe błędy
- dzielenie przez procent zamiast przez $100$,
- zapominanie, że procent dotyczy konkretnej liczby,
- zaokrąglanie wyniku pośredniego zbyt wcześnie,
- mylenie $5\%$ z $0{,}5$ zamiast z $0{,}05$.
Zgodne z: Matematyka z Plusem i Matematyka z kluczem (klasa 6), dział „Procenty”.
Zadania
Zadanie 1
Oblicz w pamięci:
Zadanie 2
Oblicz 50%, 25%, 10% oraz 1%:
Zadanie 3
Oblicz 150%, 200%, 110% i 125%:
Zadanie 4
Zastanów się, jak obliczyć w pamięci podany procent danej liczby. Oblicz:
Zadanie 5
Wymyśl sposób, jak obliczyć 75% danej liczby. Oblicz swoim sposobem 75%:
Zadanie 6
Ustal, która kwota jest większa:
Zadanie 7
W pewnej szkole około 15% uczniów dojeżdża na lekcje rowerem. Ilu uczniów dojeżdżających rowerem można się spodziewać w grupie liczącej 40 osób, a ilu w grupie liczącej 300 osób?
Zadanie 8
We wsi Brzozowo mieszka 640 osób, a we wsi Dębowo 900 osób. W Brzozowie emeryci stanowią 25% wszystkich mieszkańców, a w Dębowie 15%. W której z tych wsi mieszka więcej emerytów?
Zadanie 9
Arbuz zawiera około 92% wody. Ile waży woda w arbuzie o masie 5 kg, a ile ważą pozostałe składniki tego arbuza?
Zadanie 10
Ryż w czasie gotowania wchłania wodę, dlatego jego masa po ugotowaniu jest równa 250% masy suchego ryżu. Ile będzie ważył ryż po ugotowaniu, gdy do garnka wsypiemy 24 dag suchego ryżu?
Zadanie 11
Sok jabłkowy z kartonu zawiera 12% cukru. W szklance mieści się 250 g soku. Ile gramów cukru zawiera szklanka soku? Ile to kostek cukru, jeśli jedna kostka waży 4 g?
Zadanie 12
Na kolonii było 150 dzieci. Chłopcy stanowili 40% uczestników kolonii, a 35% wszystkich chłopców miało po 11 lat. Ilu jedenastoletnich chłopców było na tej kolonii?
Zadanie 13
Pani Dorota chce kupić samochód, który kosztuje 120 tys. zł. W banku może pożyczyć albo kwotę 4 razy większą niż jej roczne zarobki, albo kwotę równą 80% wartości samochodu. Pani Dorota zarabia miesięcznie $2{,}5$ tys. zł. Przy której z dwóch wersji kredytu otrzyma większą kwotę?
Zadanie 14
Pani Ola pracuje jako agentka nieruchomości: otrzymuje stałą pensję 4200 zł miesięcznie i dodatkowo 3% wartości tego, co sprzeda. W tym miesiącu pani Ola sprzedała działkę za 60 000 zł. Jakie wynagrodzenie otrzyma?
