Przed dodawaniem, odejmowaniem lub porównywaniem długości i mas trzeba zapisać je w tych samych jednostkach. Zamiana jednostek nie zmienia wielkości, tylko sposób jej zapisu.
Jednostki długości
Najczęściej używamy zależności: $1$ km $=1000$ m, $1$ m $=10$ dm $=100$ cm $=1000$ mm oraz $1$ cm $=10$ mm. Przechodząc do mniejszej jednostki, mnożymy przez odpowiednią potęgę liczby $10$. Przechodząc do większej, dzielimy.
Przykład: $3{,}45$ m $=345$ cm, ponieważ $3{,}45\cdot100=345$. Z kolei $6800$ mm $=6{,}8$ m, ponieważ $6800:1000=6{,}8$.
Jednostki masy
Podstawowe zależności to $1$ t $=1000$ kg, $1$ kg $=100$ dag $=1000$ g, $1$ dag $=10$ g oraz $1$ g $=1000$ mg. Warto pamiętać, że między kilogramem i dekagramem są dwa miejsca dziesiętne, a między kilogramem i gramem trzy.
Przykład: $2{,}75$ kg $=275$ dag $=2750$ g. Natomiast $460$ g $=0{,}46$ kg.
Zapis złożony i dziesiętny
Wielkość można zapisać na dwa sposoby, na przykład $4$ m $35$ cm $=4{,}35$ m. Podobnie $3$ kg $80$ g $=3{,}08$ kg, ponieważ $80$ g to $0{,}08$ kg.
Działania na wielkościach
Najbezpieczniej zamienić wszystkie dane na jedną, zwykle najmniejszą potrzebną jednostkę, wykonać działanie i na końcu dobrać wygodny zapis wyniku.
Przykład: $2$ m $70$ cm $+85$ cm $=270$ cm $+85$ cm $=355$ cm $=3$ m $55$ cm.
Kontrola wyniku
Po zamianie na mniejszą jednostkę liczba powinna zwykle wzrosnąć, a po zamianie na większą zmaleć. Jeśli $5$ km zapisano jako $0{,}005$ m, kierunek zamiany został odwrócony.
Zgodne z: Matematyka z Plusem i Matematyka z kluczem (klasa 6), dział „Liczby na co dzień”.
Zadania
Zadanie 1
Zastąp znaki zapytania odpowiednimi liczbami naturalnymi lub ułamkami (zwykłymi lub dziesiętnymi).
Zadanie 2
Wyraź podane wielkości za pomocą jednostki, którą podano na początku.
Zadanie 3
Każdą z podanych wielkości wyraź za pomocą dwóch innych jednostek.
Zadanie 4
Wymień podane wielkości w kolejności rosnącej.
Zadanie 5
Biegaczka podczas treningu pokonuje dystans $6{,}4$ km. Ile razy musi przebiec bieżnię o długości 400 m?
Zadanie 6
Po obu stronach alejki o długości $2{,}4$ km ułożono obrzeże z jednakowych elementów, każdy o długości 60 cm. Ilu takich elementów użyto?
Zadanie 7
Pani Ewa doprawia zupę, wsypując do każdego garnka trzy łyżeczki soli po 4 g każda. Na ile garnków zupy wystarczy jej $0{,}6$ kg soli?
Zadanie 8
Tona miedzi kosztuje około 40 tys. zł. Pewna moneta zawiera $7{,}5$ g miedzi. Ile kosztuje miedź zużyta na wyprodukowanie jednej takiej monety?
