Objętość graniastosłupa prostego jest równa iloczynowi pola jego podstawy i wysokości bryły. Korzystamy ze wzoru $V=P_p\cdot H$.
Pole podstawy
Najpierw rozpoznajemy figurę będącą podstawą i obliczamy jej pole. Podstawą może być trójkąt, prostokąt, trapez lub inny wielokąt. Dopiero potem mnożymy otrzymane pole przez wysokość graniastosłupa.
Wysokość graniastosłupa
W graniastosłupie prostym wysokość jest długością krawędzi bocznej. Nie należy jej mylić z wysokością figury leżącej w podstawie.
Przykład
Podstawą graniastosłupa jest trójkąt o podstawie 10 cm i wysokości 6 cm. Wysokość bryły wynosi 8 cm. $P_p=10\cdot6:2=30\text{ cm}^2$, więc $V=30\cdot8=240\text{ cm}^3$.
Brakujące dane
Jeżeli znamy objętość i pole podstawy, wysokość obliczamy ze wzoru $H=V:P_p$. Gdy znamy objętość i wysokość, pole podstawy jest równe $P_p=V:H$.
Jednostki
Pole podstawy zapisujemy w jednostkach kwadratowych, wysokość w jednostkach długości, a objętość w jednostkach sześciennych. Przed obliczeniem wszystkie długości sprowadzamy do jednej jednostki.
Plan rozwiązania
- Rozpoznaj kształt podstawy.
- Oblicz pole podstawy.
- Ustal wysokość bryły.
- Pomnóż $P_p$ przez $H$.
- Zapisz jednostkę sześcienną.
Zgodne z: Matematyka z Plusem i Matematyka z kluczem (klasa 6), dział „Figury przestrzenne”.
Zadania
Zadanie 1
Oblicz.
Zadanie 2
Podstawą graniastosłupa prostego jest trójkąt prostokątny o bokach 6 cm, 8 cm i 10 cm, a wysokość graniastosłupa ma 20 cm. Oblicz objętość tego graniastosłupa i pole jego powierzchni całkowitej.
Zadanie 3
Jak zmieni się objętość graniastosłupa, jeśli jego wysokość zmniejszy się trzykrotnie, a podstawa się nie zmieni? A jak zmieni się objętość prostopadłościanu, jeśli każdą z trzech krawędzi zwiększymy dwa razy?
Zadanie 4
Na rysunkach przedstawiono podstawy graniastosłupów prostych, a pod rysunkami zapisano, jaką objętość mają te graniastosłupy. Oblicz wysokości tych brył.
Zadanie 5
Stodoła ma kształt graniastosłupa o podstawie pięciokąta: prostokąt o wymiarach 6 m × 3 m, nad którym jest trójkątny szczyt dachu o wysokości 2 m. Długość stodoły wynosi 12 m. Oblicz pojemność stodoły.
Zadanie 6
Oblicz objętości graniastosłupów.
Zadanie 7
Naczynie ma kształt prostopadłościanu o wymiarach 12 cm × 6 cm × 10 cm.
Zadanie 8
Objętość graniastosłupa trójkątnego o wysokości 9 cm jest równa 288 cm³. Podstawą jest trójkąt prostokątny równoramienny. Jakie długości mają ramiona tego trójkąta?
Zadanie 9
Basen w najpłytszym miejscu ma 1 m głębokości, a w najgłębszym $2{,}4$ m; dno opada równomiernie. Długość basenu wynosi 40 m, a szerokość 12 m. 1 m³ wody waży 1 t. Ile waży woda potrzebna do napełnienia tego basenu?
