Odczytywanie danych statystycznych

Całe koło to $100\%$ danych, czyli $360^\circ$. Stąd:

$$1\% \text{ odpowiada } 3{,}6^\circ$$

Żeby zamienić procent na kąt, mnożymy przez $3{,}6$. Żeby zamienić kąt na procent, dzielimy przez $3{,}6$. Suma wszystkich wycinków musi dać $100\%$ i $360^\circ$.

Diagram może mylić, nawet gdy nie kłamie. Najczęstsze sztuczki:

• Oś nie zaczyna się od zera – słupki wyglądają wtedy na dużo bardziej zróżnicowane, niż są.
• Procenty bez podanej całości – „wzrost o $50\%$” znaczy co innego przy 4 sztukach, a co innego przy 4 milionach.
• Zaokrąglenia – procenty na diagramie kołowym mogą sumować się do $99\%$ lub $101\%$.

1. Wycinek diagramu kołowego ma kąt $72^\circ$. Jaki procent całości reprezentuje?

$72 : 3{,}6 = 20\%$.

2. W stowarzyszeniu jest 800 członków. Na kandydata A zagłosowało $35\%$. Ile to osób i jaki kąt na diagramie?

Osób: $0{,}35 \cdot 800 = 280$. Kąt: $35 \cdot 3{,}6 = 126^\circ$.

3. Diagram kołowy ma trzy wycinki: $120^\circ$, $150^\circ$ i resztę. Jaki procent stanowi reszta?

Kąt reszty: $360^\circ – 120^\circ – 150^\circ = 90^\circ$. Procent: $90 : 3{,}6 = 25\%$.

4. Zmierzono prędkość 1500 samochodów. $40\%$ przekroczyło dozwoloną prędkość. Ile aut jechało zgodnie z przepisami?

Zgodnie z przepisami: $100\% – 40\% = 60\%$, czyli $0{,}6 \cdot 1500 = 900$ samochodów.

• Odczytywanie wartości „na oko” bez sprawdzenia podziałki na osi.
• Mylenie liczby z procentem – $30\%$ to nie 30 osób, dopóki nie znasz całości.
• Porównywanie słupków na wykresie z uciętą osią, jakby oś zaczynała się od zera.

Wyniki wyborów, notowania giełdowe, dane o zdrowiu, reklamy z „badaniami” – wszystko to podaje się w formie diagramów. Kto umie je czytać, ten nie da się nabrać na wykres z uciętą osią.