Objętość prostopadłościanu to iloczyn trzech jego wymiarów: $V = a \cdot b \cdot c$. Objętość mówi, ile jednostkowych sześcianów mieści się w bryle. Dla sześcianu o krawędzi $a$ wzór upraszcza się do $V = a^3$.
Jednostki objętości
Jednostka objętości to sześcian o krawędzi równej jednostce długości. Ponieważ objętość to iloczyn trzech długości, przelicznik podnosimy do trzeciej potęgi.
| Zamiana | Skąd |
|---|---|
| $1$ cm$^3 = 1000$ mm$^3$ | $10 \cdot 10 \cdot 10$ |
| $1$ dm$^3 = 1000$ cm$^3$ | $10 \cdot 10 \cdot 10$ |
| $1$ m$^3 = 1\,000\,000$ cm$^3$ | $100 \cdot 100 \cdot 100$ |
| $1$ m$^3 = 1000$ dm$^3$ | $10 \cdot 10 \cdot 10$ |
Litry
Objętość płynów podajemy w litrach. Kluczowe powiązanie:
$$1 \text{ litr} = 1 \text{ dm}^3 \qquad 1 \text{ ml} = 1 \text{ cm}^3 \qquad 1 \text{ m}^3 = 1000 \text{ litrów}$$
Litr to nie jest osobny świat – to po prostu inna nazwa decymetra sześciennego.
Przykłady
1. Prostopadłościan ma wymiary 6 cm, 4 cm i 5 cm. Oblicz objętość.
$V = 6 \cdot 4 \cdot 5 = 120$ cm$^3$.
2. Ile milimetrów sześciennych ma $2{,}5$ dm$^3$?
$1$ dm $= 100$ mm, więc $1$ dm$^3 = 100^3 = 1\,000\,000$ mm$^3$. Zatem $2{,}5 \cdot 1\,000\,000 = 2\,500\,000$ mm$^3$.
3. Akwarium ma wymiary 80 cm, 40 cm i 50 cm. Ile litrów wody się w nim zmieści?
$V = 80 \cdot 40 \cdot 50 = 160\,000$ cm$^3$. Skoro $1$ litr $= 1000$ cm$^3$, to $160\,000 : 1000 = 160$ litrów.
4. Sześcian ma objętość 125 cm$^3$. Ile mierzy jego krawędź i pole powierzchni?
Z $a^3 = 125$ wynika $a = 5$ cm. Pole powierzchni: $6 \cdot 5^2 = 150$ cm$^2$.
Typowe błędy
- Zamiana jednostek objętości bez podnoszenia przelicznika do trzeciej potęgi – $1$ m$^3$ to milion cm$^3$, nie sto.
- Mnożenie wymiarów podanych w różnych jednostkach – najpierw sprowadź wszystko do jednej.
- Mylenie litra z metrem sześciennym: $1$ m$^3 = 1000$ litrów, nie 1 litr.
- Podawanie objętości w cm$^2$ – to jednostka pola.
Po co to się przydaje
Rachunek za wodę liczy się w metrach sześciennych, pojemność zbiornika w litrach, a ilość betonu na fundament – w m$^3$. Sprawne przeliczanie litrów na m$^3$ pozwala sprawdzić, czy dostawca nie naliczył za dużo.
Zgodne z: Matematyka z Plusem (klasa 7), dział „Graniastosłupy”.
